Zuid-Afrika

In april 2002 bezocht ik op verzoek van de decaan van de Faculteit Sociale Wetenschappen, prof. dr. Jan Rispens, de Faculteit Opvoedkunde en Verpleegkunde van de Rand Afrikaanse University in Johannesburg. Dit was een tegenbezoek na een bezoek van de decaan van die faculteit, prof. dr. Koos Kok, aan de UU i.v.m. een verkenning van samenwerkingsmogelijkheden. De gelegenheid deed zich toen voor ook een aantal ontwikkelingsprojecten te bezoeken, te weten Sizanani Village in Bronkhorstspruit en de Ndlovu Medical Centre in Elandsdoorn.

Sizanani Village is opgezet door een Oostenrijkse priester, father Charles, en werd geopend in 1993. Aanvankelijk was het een Home voor verstoten en verwaarloosde ernstig gehandicapte kinderen. Er verblijven nu 170 kinderen in de leeftijd van 2 tot 22 jaar. Na verloop is er ook een klein hospitium gekomen waar aan AIDS lijdende mensen hun laatste dagen konden doorbrengen. De laatste jaren wordt er ook veel aandacht besteed aan home- en centre-based opvang van kinderen met HIV en HIV-wezen. Er is een school, een arts & craft werkplaats, een conferentiecentrum en een recreatiecentrum. Sizanani Village ligt tegen een township gebied aan waar 200.000 mensen wonen.

Ndlovu Medical Centre is in 1991 opgezet door Hugo Tempeleman, arts, en Liesje Tempelman, verpleegkundige, in Elandsdoorn, een township gebied van 150.000 mensen. Ze zijn daar de enige medische voorziening. Elandsdoorn ligt 150 km ten noord-oosten van Pretoria. De medische kliniek groeide in korte tijd uit tot een waar ontwikkelingscenntrum. De kliniek is een community health centre dat zowel een privé kliniek als een community health care kliniek is. Dit laatste is georganiseerd onder de 'Ndlovu Medical Trust'. Het omvat een klein ziekenhuis, een operatiekamer, een verloskamer e.d., er is een programma ter berstrijding van TBC, een schooltandheelkundig project, en er is een ziekenauto. Voorts is een postkantoor opgezet, er is een relatief grote bakkerij gekomen, waterputten zijn geslagen, er is een natuur-educatie programma voor schooljeugd, een 'nutritional' programma voor ondervoede kinderen en hun moeders, en een 'HIV-awareness' programma voor schooljeugd.

Studenten Pedagogiek en Ontwikkelingspsychologie van de Universiteit Utrecht nemen deel aan onderzoek in beide plaatsen. Hun onderzoek betreft de evaluatie van - vooralsnog - een drietal programma's: een programma ter stimulering van de ontwikkeling van kinderen met ontwikkelingsproblemen in Sizanani en twee programma's in Elandsdoorn, n.l. het HIV-awareness programma en het Nutritional Unit programma.

De nieuwsbrieven doen regelmatig verslag van het verloop van deze onderzoeken.

Onderzoeksprojecten

Bij het Ndlovu Medical Centre (Hugo Tempelman) in Elandsdoorn

Evaluatie van het Nutritional Unit Programma

Dit programma is bestemd voor babies en jonge kinderen die ernstig zijn ondervoed (beneden de 3e percentiel van de groeicurve). (Groot)moeders en kinderen krijgen een training van ongeveer 1 jaar in gezond koken, gezondheidsgedrag en het opzetten en verzorgen van een groentetuin. Dit alles gebeurt in 4 Nutritional Units die door het NMC zijn opgezet. In de units zijn ook de tuintjes waar de moeders leren tuinieren. De opbrengst wordt ter plekke gekookt en door de kinderen en de (groot)moeders opgegeten. In de units is een ruimte waar informatie over voeding, hygiene, gezondheid, gezond koken, e.d. wordt gegeven. Gedurende de hele periode vinden er ook 'home visits' door de 'health care workers' plaats.

Het onderzoek betreft:

• de effecten van het programma op gewicht, lengte en algehele ontwikkeling van de kinderen;
• factoren van invloed op de deelname en het wel of niet voltooien van het programma door de (groot)moeders.

Evaluatie van het Ndlovu AIDS-Awareness Programma (NAAP) voor schooljeugd

Zeven jonge mannen (4) en vrouwen (3) bezoeken wekelijks de hoogste klassen van het basisonderwijs en alle klassen van de high school met het NAAP programma in het township gebied. Dat programma bestaat uit voorlichting over HIV/AIDS en humoristische sketches. Het programma duurt afhankelijk van de respons maximaal 1,5 uur. Na afloop kunnen de leerlingen gratis condooms krijgen en blijft het team nog een tijdje bij de school voor individuele vragen.

Het onderzoek betreft:

• de effecten van het programma op veilig vrijen, met name condoom gebruik;
• de factoren van invloed op wel of niet condoom gebruik.

Bij Sizanani Village in Bronkhorstspruit

De implementatie van Conductieve Opvoeding in St. Mary's Home for children with disabilities

In de Home wonen 175 verstoten en verwaarloosde ernstig gehandicapte kinderen. Tot op heden werden ze goed verzorgd, ze kregen goed te eten, werden netjes gekleed. Maar, er werd met de kinderen haast niets gedaan. Er was geen enkele training in de uitvoering van vaardigheden die de kinderen in het dagelijkse activiteiten nodig hebben om enigszins zelfstandig te kunnen functioneren. Een ideaal programma voor deze situatie in een ontwikkelingsland is Conductieve Opvoeding (ontstaan in Hongarije, waar ook een opleiding tot conductor is): een programma dat er van uitgaat dat deze kinderen met ernstige chronische (= blijvende, niet veranderbare stoornissen) moeten leren met hun beperkingen om te gaan en met hun mogelijkheden die vaardigheden leren die ze nodig hebben om zo goed mogelijk zelfstandige te functioneren. Voor de introductie van dit programma is een stevige subsidie verkregen van en anonieme sponsor. Met dit geld is een conductor (is een fysiotherapeut, ergotherapeut, logopedist en onderwijzer in één beroep) voor twee jaar aangesteld.

Het onderzoek betreft de vaststelling van de effecten van het programma op:

• de ontwikkeling van de zelfstandigheid van de kinderen;
• een verandering van de interactie tussen 'childcare workers' en kinderen (van verpleging naar stimulering);
• de tevredenheid van de 'childcare workers' met de nieuwe situatie.

De invloed van met HIV/AIDS besmet zijn op de sociaal-emotionele ontwikkeling van schoolkinderen en de invloed van het opgenomen zijn in een ARV-programma

Als jonge kinderen horen dat ze met HIV/AIDS besmet zijn zal dat een grote invloed hebben op hun toekomstbeeld, hun zelfbeeld, hun positie in het gezin en hun relatie met leeftijdgenoten. Het kan zijn dat het verstrekken van Anti-Retro-Virale middelen (ARV's) daarop een positieve invloed heeft. Vanuit het Southern African Bischop's Aids Conference worden met groot geld uit de VS elf ARV-verstrekkingsprojecten opgezet. Één ervan is een project in Sizanani en omgeving. Door de Universiteit van Pretoria worden deze projecten geëvalueerd: hoe verlopen ze, hoe is de therapie trouw, e.d. In de evaluatie projecten worden kinderen tot nu toe niet meegenomen. Dat verzuim wordt met dit project goedgemaakt.

Het onderzoek betreft kinderen in 4 projecten in Bronkhorstspruit, Pretoria en Johannesburg:

• hoe ervaren de kinderen het met HIV/AIDS besmet te zijn;
• wat is de invloed ervan op hun zelfbeeld;
• wat is de invloed ervan op hun sociaal functioneren;
• wat is de invloed ervan op de ervaren kwaliteit van bestaan.

Alle onderzoeken worden uitgevoerd door doctoraal/master degree studenten (Ortho)pedagogiek en Ontwikkelingspsychologie van de Universitiet Utrecht. De wetenschappelijke begeleiding vindt vanuit de eigen universiteit/vakgroep plaats.

Nieuwsbrieven

Gepubliceerde artikelen

• Vermeer, A., Tamboer, T. & Groenhuijzen, G. (2005). De behoefte aan een ontwikkelingsprogramma in een centrum voor kinderen met neurologische stoornissen in landelijk Zuid-Afrika: een inventariserend onderzoek. In B.F. van der Meulen, C. Vlaskamp & K.P. van den Bos (red.), Interventies in de orthopedagogiek. Rotterdam: Lemniscaat, pp. 223-241.
• Vermeer, A., Wijnroks, L., Magyarszeky, Z. & Mbethe, N. (2006). Effects of Conductive Education in a Home for Children with Developmental disabilities. Recent Advances in Conductive Education, 4(2), 9-20.

Gepubliceerde boeken

• Adri Vermeer & Hugo Tempelman (eds.), Health Care in Rural South Africa. An Innovative Approach. Amsterdam: VU University Press, 2006 (ISBN: 90-5383-9917)

This book describes research to evaluate health care programmes in rural areas of South Africa. This is done to show how evidence-based research can be carried out in circumstances with limited possibilities and what kind of results such research can produce. The research projects concern effects of a nutrition programme, an AIDS prevention programme, the quality of life of children with HIV/AIDS and the effects of a developmental stimulation programme for children with neurological disorders. In addition to this, the book contains a number of chapters which provide the reader with insight into the perspectives of health care developments in South Africa and how research could contribute to the improvement of health care in a developing country.

Onderzoek door studenten